Binnengevelisolatie

Binnengevelisolatie: hoe werkt dat?

Om een woning energiezuinig, comfortabel en uiteindelijk aardgasvrij te kunnen maken is goed isoleren een belangrijke eerste stap. Spouwmuurisolatie is de meest gekozen maatregel voor het isoleren van de muur. De isolatiewaarde hiervan is echter beperkt. Kunt u geen spouwmuurisolatie toepassen? En is buitengevelisolatie ook niet mogelijk? En wilt u toch met het isoleren van uw muur aan de slag? Of heeft u al spouwmuurisolatie en wilt u nog een stap verder om met een warmtepomp te verwarmen of energieneutrale woning te realiseren? Woont u in een appartement in een VvE en wilt u los van de VvE met het isoleren van uw muur aan de slag? Dan kunt u de muur isoleren vanaf de binnenzijde. Maar wat houdt het isoleren van de binnenmuur precies in? Wat komt er bij kijken? U leest het in dit artikelen over binnengevelisolatie. 

Waarom binnengevelisolatie?

Een gemiddeld huis verliest 20% tot 40% warmte door de muren. Daarmee is de muur, na het dak, de grootste factor in het bepalen van de energiezuinigheid van uw huis. Met de huidige gasprijs van €0,73 betekent dat een verlies van €280 tot ongeveer €560 per jaar. Dat is een flink bedrag wat u kunt besparen door muurisolatie toe te passen. Daarnaast verhoogt u het comfort in de woning. Koude muren en daarbijbehorende koudeval zijn verleden tijd. Koudeval is een belangrijke veroorzaker van tocht in huis.

Warmteverlies dak

Spouwmuurisolatie wordt sinds 1975 in alle nieuwgebouwde huizen toegepast. Een hele lange periode is de isolatie-eis voor muren erg minimaal geweest. De isolatienormen van de jaren ’70 tot de jaren ’10 zijn behoorlijk achterhaald gezien de eisen die nu gesteld worden aan nieuwbouwwoningen of energieneutrale bouw. Tot 2013 was het gebruikelijk om voor de muur een isolatiewaarde van 2,5 (Rc-waarde) toe te passen. Na deze tijd is de isolatiewaarde toegenomen van Rc = 3,5 in 2013, Rc = 4,5 in 2016 naar Rc = 6,0 voor energieneutrale woningen. Dat is een flinke sprong in slechts 5 jaar tijd.

Om een isolatiewaarde van 4,5 of 6 te bereiken is een behoorlijk dik pak isolatie nodig. Om dit te bereiken met spouwmuurisolatie is een lege spouw nodig met een minimale breedte van 14cm. Over het algemeen is 7cm vaak de maximale breedte die aangehouden werd voor de luchtspouw van een huis zonder isolatie. Dit geldt dus voor woningen gebouwd voor 1976. Woningen na 1976 hebben vaak een deel isolatiemateriaal en nog wat ruimte voor ventilatie (ongeveer 2cm) in de spouw zitten. De totale breedte van de spouw varieert dan ook in de loop der jaren en is steeds breder geworden.

Wanneer kiest u voor binnengevelisolatie?

Om van het aardgas af te komen zijn er verschillende energiebesparende maatregelen mogelijk. Daarbij is isolatie altijd belangrijk, maar de mate waarin kan verschillen. Als u wilt verwarmen met een warmtepomp, is naast spouwmuurisolatie ook vaak extra isolatie aan de binnen- of buitenkant van de muur nodig. Het plaatsen van isolatiemateriaal aan de buitenkant heeft daarbij de voorkeur. Daarmee voorkomt u koudebruggen, bijvoorbeeld bij aansluitingen van de vloer en muur.

Buitengevelisolatie is niet altijd mogelijk of gewenst, zoals bij monumenten of woningen met beschermde status. Soms is de grond, aangrenzend aan de buitenmuur, niet van u. Dan bent u ook beperkt in de keuze. In dat geval is isoleren vanaf de binnenkant een interessant alternatief. Het is een stuk goedkoper dan isoleren vanaf de buitenkant en in de meeste gevallen vergunningsvrij. Ook als bewoner van een appartement in een VvE kunt u binnengevelisolatie toepassen los van de VvE. 

Kosten en besparing binnengevelisolatie

Muurisolatie verhoogt het comfort in huis. Geïsoleerde muren voelen aan de binnenkant warmer aan en er zal geen koudeval meer optreden. Daarnaast bespaar je met muurisolatie ook flink op de stookkosten en dus op de energierekening. Ook is het goed voor het milieu, omdat de CO2-uitstoot bij het stoken van gas wordt verminderd.

Kosten en besparing per type woning

Isolatie aanbrengen op de binnenmuur is een arbeidsintensieve klus. Vergeleken met andere isolatiemaatregelen zoals vloer- of spouwmuurisolatie is het isoleren van de binnenmuur duur. Voor het toepassen van muurisolatie aan de binnenkant betaalt u ongeveer €80 – €120 per m2 muuroppervlak. Daartegenover staat een besparing van 15 – 35% op het  gasverbruik per jaar. In onderstaand overzicht de kosten voor de meest voorkomende eengezinswoningen:

Type woning Appartement Tussenwoning Hoek/2-onder-1-kapwoning Vrijstaande woning
Muuroppervlak 31m2 44m2 100m2 149m2
Muurisolatie met steenstrips €2.800 – €3.750 €4.000 – €5.250 €8.000 – €11.000 €12.000-€16.000
Besparing jaarlijkse energiekosten €190 – €310 €250 – €370 €445 – €560 €500-€610

* De prijs voor gas is €0,81 per m3(prijspeil januari 2020). Voor de kostenbesparing wordt uitgegaan van een gemiddeld gasverbruik van 1.900m3 per jaar. Alle prijzen zijn inclusief BTW.

Voor- en nadelen binnengevelisolatie

Het belangrijkste voordeel van muurisolatie vanaf de binnenzijde is de mogelijkheid om net zoveel isolatie aan te brengen als dat u wenst. Daarmee is het ook mogelijk om met muurisolatie te voldoen aan de huidige eisen voor gevelisolatie. De grootste nadelen zijn dat de leefbare binnenruimte kleiner wordt en dat koudebruggen niet verholpen worden. Voorbeelden van koudebruggen zijn aansluitingen van balkons, vloeren en plafond. Daartegenover staat dat deze oplossing aanzienlijk goedkoper is dan de buitenmuur isoleren. Een ander voordeel is dat je in de meeste gevallen geen vergunning nodig hebt.

Voordelen

  • Aanzienlijk besparen op de energierekening.
  • Goede stap op weg naar een energieneutrale of aardgasvrije woning.
  • Goedkoper dan buitengevelisolatie
  • Geen vergunning nodig (uitgezonderd monumenten).
  • Beter isolatiewaardes mogelijk vergeleken met spouwmuurisolatie.
  • Ook mogelijk voor woningen zonder spouw.
  • De klus kan in delen uitgevoerd worden. Elke kamer isoleert u apart van elkaar.

Nadelen

  • Verlies aan binnenruimte
  • Mogelijke verplaatsing van stopcontacten, radiatoren, plinten
  • Duurder dan spouwmuurisolatie.
  • De ruimte waarin gewerkt wordt moet leeg zijn.
  • Koudebruggen, bij vloeren en daken, blijven bestaan.

Hoe isoleert u een muur vanaf de binnenkant?

Dat doet u door isolatiemateriaal te plaatsen tegen de binnenkant van de muur. Dit geldt voor zowel een steensmuur als een spouwmuurconstructie. U kunt hiermee de hoogst mogelijke isolatiewaardes behalen. Voldoende om bijvoorbeeld een energieneutrale woning te realiseren.

Door het isoleren van de binnenkant van de muur verlies u wel iets aan binnenruimte. Wanneer je een appartement of tussenwoning hebt zal je dit niet meteen heel erg merken. Het relatief grote raamoppervlak in de buitenmuren van dit soort type woningen beperken het ruimteverlies. U verliest hooguit 1 of 2 m2 woonruimte per verdieping. Enig “nadeel” is een een extra grote vensterbank. Heeft u een hoek-, 2-onder-1-kap- of vrijstaande woning dan is het ruimteverlies groter. Het is dus goed om hier rekening mee te houden voordat u begint met het isoleren van de binnenmuur.

Verschillende methodes voor muren isoleren vanaf de binnenkant

Gaat u de muur isoleren vanaf de binnenkant? Dan zijn daar verschillende manieren voor. De meest gebruikte methodes zijn kant-en-klare panelen of een voorzetwand. U behaalt een hogere isolatiewaarde met minder ruimteverlies dan bij het gebruik van cellenbeton- of hennepblokken. De meest gebruikte isolatiematerialen voor binnengevelisolatie zijn glaswal, steenwol, XPS- of PIR-platen.

Kant-en-klare panelen

Dit zijn isolatieplaten die al zijn voorzien van een dampremmende laag met daaroverheen een gipsplaat. De isolatieplaten worden op de muur geplaatst tegen een verticale isolatiestrook. De strook tussen de muur en isolatieplaten voorkomt koudebruggen en zorgt voor een kleine spouw tussen muur en isolatiemateriaal.

Cellenbeton- of hennepblokken

Blokken gemaakt van cellenbeton of hennep worden tegen de muur aangelijmd. Cellenbeton- of hennepblokken zijn qua isolatiewaarde minder goed dan traditionele isolatiematerialen zoals steenwol of PIR platen.

Voorzetwand met isolatie

Aan de binnenmuur bevestigt u een houten stijl- en regelwerk met daartussen en -achter isolatiemateriaal. Deze wand bedek je vervolgens met hout- of gipsplaten.

Stappenplan voor binnengevel isolatie

Hieronder ziet u stap voor stap hoe het isoleren van de binnenmuur globaal in zijn werk gaat. Daarbij is uitgegaan van de methode waarbij er een voorzetwand voor de muur wordt geplaatst met daarachter isolatiemateriaal en een dampscherm. In grote lijnen zijn dit ook de stappen die bij andere isolatiemethodes gevolgd worden.

  1. Is uw huis een monument? Dan is het noodzakelijk om een vergunning aan te vragen voordat u begint met het isoleren van de binnenmuur. Doe dit via het omgevingsloket.
  2. Voordat u begint met het isoleren van de binnenmuur is het belangrijk de binnen- en buitenkant van de muur te controleren op vocht of schimmelplekken. De muur moet vochtvrij zij voordat u gaat isoleren.
  3. Raamwerk van hout of metal stud plaatsen voor de binnenmuur.
  4. Isolatie aanbrengen tussen en achter het raamwerk.
  5. Dampdichte klimaatfolie aanbrengen (optioneel) en dichtkitten naden en kieren.
  6. Wandcontactdozen en leidingen doorvoeren.
  7. Gipsplaten aanbrengen.
  8. Kozijn- en deuraansluitingen afwerken met nieuwe dagkanten en vensterbanken.
  9. Plamuren van voegen tussen gipsplaten.
  10. Afwerken van de muur met stukwerk, leem, behang of ander materiaal.
  11. Plinten en sierlijsten op maat zagen en plaatsen.
  12. Stopcontacten en andere leidingen voorzien van afdekramen en tappunten.
  13. Klaar!

Aansluiting plafond en vloer

De aansluiting van het plafond of de  v. Door voorzetwanden te plaatsen verkleint u dit enigszins. Het is dan wel belangrijk om in de hoeken een hardschuim isolatiemateriaal te plaatsen en de houten regels en stijlen niet exact in de hoeken te plaatsen.

Voordat u begint:

Wanneer een muur vanaf de binnenkant wilt isoleren is het verstandig om een aantal zaken van tevoren te onderzoeken.  U wilt een beslissing maken over  het gebruik van een dampremmende folie, raamwerk en of deze van hout of metal stud moet zijn gemaakt.

Muren controleren op vochtproblemen en koudebruggen

Voordat u begint met isoleren van de muur via de binnenkant is verstandig om eerst de muur grondig te controleren. Het is bijvoorbeeld belangrijk om ervoor te zorgen dat er geen vochtproblemen kunnen ontstaan. Een vochtige binnenmuur kan ontstaan door:

  1. Vervuiling in de spouwmuur waar na een regenbui vochtdoorslag naar binnen toe ontstaat.
  2. Een te vochtige kruipruimte waardoor vocht optrekt in de muren.
  3. Te weinig ventilatie in de woning waardoor vochtophoping plaatsvindt en op de muur condenseert.

Deze problemen moeten eerst opgelost worden door het toepassen van een bodemafsluiter en/of vloerisolatie in de kruipruimte, ventilatiesysteem of het schoonmaken van de spouw.

Is de steensmuur van uw woning vaak en langdurig vochtig na een regenbui? Dan is het aan te raden om een spouw te creëren tussen de voorzetwand en de muur. Op deze manier voorkomt u vochtdoorslag in de voorzetwand.

Platen direct op de muur of een raamwerk?

Om het verlies aan binnenruimte zoveel mogelijk te beperken kan het isolatiemateriaal direct op de muur. Dit is de meest ideale oplossing. Toch is deze methode niet altijd handig. Een houten of metal stud regelwerk is de meest veilige keuze. Dit is de beste methode om vochtproblemen te voorkomen en om een goede geluiddemping te verkrijgen.

Een enkelsteens– of steensmuur isoleert u het beste in combinatie met een luchtspouw. Dat doet u door eerst een houten regelwerk voor de buitenmuur te plaatsen. Een steensmuur (dus niet in het geval van enkelsteens muur) kan eventueel ook zonder regelwerk geïsoleerd. Dan is het wel belangrijk dat de muur droog is gedurende alle seizoenen. Let goed op of dit daadwerkelijk zo is, anders ontstaan er vochtproblemen. U moet dan weer alle wanden verwijderen om het op te lossen. Laat u de voorzetwanden zitten, dan kan in het ergste geval de draagkracht van de muur in het geding komen. Een voorzetwand met regelwerk (met name metal stud) dempt geluid van buiten het beste.

Een spouwmuurconstructie of een steensmuur, met weinig kans op vochtdoorslag, kunt u isoleren door het direct aanbrengen van isolatieplaten op de binnenmuur. Deze manier van isoleren vraagt minder ruimte dan een voorzetwand. Daarnaast is het een methode die sneller uit te voeren is aangezien het in feite en puzzel is die u tegen de muur aanplakt. Let wel dat u in dat geval een plaatmateriaal gebruikt. Een glas-, steen-, of hennepwoldeken is niet toepasbaar.

Aansluiting ramen en deuren?

De aansluiting op deuren en ramen van de voorzetwand vraagt extra aandacht. De bestaande vensterbanken en dagkanten zijn te kort en sluiten niet meer aan. De nieuwe vensterbanken en dagkanten die u terug plaatst moeten ook voorzien zijn van isolatiemateriaal zodat de koudebrug (muur-vensterbank/dagkant) onderbroken wordt.

Elektra en leidingwerk

Wanneer u voorzetwanden gaat plaatsen moet u ook goed nadenken over de plaatsing van leidingen en elektriciteit. Waar en op welke hoogte wilt u bijvoorbeeld schakelaars en stopcontacten? Wilt u leidingen mooi wegwerken, dan kan dat achter de gipsplaten. In de regels en latten boort u gaten groot genoeg voor de leidingen. Tussen de stijlen plaatst u dan spaanplaat of houten latten voor de bevestiging van stopcontacten, lichtschakelaars, kranen of een gastoevoerpunt.

Dampremmende laag of douwpuntberekening

Soms is het noodzakelijk zijn om een dampremmende laag aan te brengen in de muurconstructie. Wanneer u dit niet wilt, kunt u een dauwpuntberekening laten maken. Daarmee wordt de kans op vochtproblemen berekend. U wilt namelijk voorkomen dat er een kans is op vochtproblemen in de muur. Voor het maken van een dauwpuntberekening heeft u een bouwtechnisch adviseur nodig.

Als u een dampremmende laag aanbrengt dan wilt u deze liever niet direct achter de afwerkingslaag van een voorzetwand aanbrengen. U mag de dampremmende laag namelijk niet doorboren met schroeven of spijkers. Een schilderij ophangen of een boekenplank bevestigen is dan ook niet mogelijk. Doet u dat wel, dan ontstaat er een lek in de dampremmende laag. Daar kan ter plekke vocht in de muurconstructie komen. Om dit probleem te voorkomen creëert u een loze ruimte tussen de gipsplaten en dampremmende laag. Heeft u een betonnen muur? Dan bent u in alle gevallen genoodzaakt om een dampremmende laag aan te brengen. Hieronder ziet u een tabel waaruit u kunt afleiden of u een dampremmende laag of dauwpuntberekening nodig hebt.

Soort muur Maatregel
Volle baksteenmuur Dampremmende laag niet nodig.
Betonnen metselwerk Dampremmende laag aanbevolen of berekening waaruit blijkt dat er geen condensatieproblemen kunnen optreden.
Spouwmuurconstructie Dampremmende laag aanbevolen of dauwpuntberekening waaruit blijkt dat er geen condensatieproblemen kunnen optreden.
Beton (gestort of prefab) Dampremmende laag noodzakelijk.

Ook met een dampremmende laag kunt u schilderijen ophangen of een boekenplank bevestigen op de muur. In dat geval moet er ruimte tussen de gipsplaten en de dampremmende laag openblijven. Dit betekent wel dat u meer ruimte aan de binnenkant van de muur nodig heeft. 

Vergunning nodig?

Is uw huis onderdeel van een beschermd stads- of dorpsgezicht? Dan heeft u geen vergunning nodig wanneer u de muur vanaf de binnenzijde isoleert. Het aangezicht van uw huis vanaf de straat blijft namelijk gelijk. Gaat u de kozijnen verplaatsen? Dan is het wel nodig.

Als uw woning een monumentale status heeft dan is een vergunning wel noodzakelijk. Het is namelijk goed mogelijk dat de binnenkant van uw huis bijzondere details of kunstwerken bevat. Dat kan een belangrijke reden zijn waarom de woning een monumentale status heeft. Denk bijvoorbeeld aan speciale sierlijsten, muurschilderingen of plafondversieringen die van historische waarde zijn. Wilt u weten of u vergunningsplichtig bent? Kijk op het omgevingsloket voor meer informatie, doe de vergunningscheck of vraag meteen een vergunning aan.

Dikte en het soort isolatiemateriaal

Een muur isoleren vanaf de binnenzijde is vooral een kwestie van ruimtegebruik. Hoeveel ruimte heeft u er voor over om een lagere energierekening te realiseren en extra comfort te krijgen? Daarbij is een van de belangrijkste factoren de dikte van het isolatiemateriaal en de daarbij behorende isolatiewaarde. U wilt achteraf niet concluderen dat u net te weinig isolatie hebt toegepast. En alleen maar omdat dit een paar honderd euro bespaarde en een paar centimeter extra leefruimte opleverde. Die paar honderd euro verdient u vaak terug bij de aanschaf van een warmtepomp of door de verlaagde energierekening. Naast de dikte is ook het type isolatiemateriaal een belangrijke factor. Daarbij bent u overigens wel afhankelijk van de manier van isoleren die u kiest: direct tegen de muur of door middel van een raamwerk.

Soort isolatiemateriaal

De keuze van het soort isolatiemateriaal wordt voornamelijk bepaald door de keuze voor een raamwerk of directe aanbrenging van isolatie op de muur. Isolatie direct aanbrengen op de muur kan alleen met een hard en drukvast isolatiemateriaal. De meest gebruikte isolatiematerialen hiervoor zijn EPS, XPS of PIR platen. In dat geval is vaak ook een mes-en-groef variant te koop die makkelijk te verwerken is.

Wat betekent de Rc- of Rd-waarde van een isolatiemateriaal?
De Rc-waarde is een term die aangeeft wat de warmteweerstand is van een complete constructie, inclusief de isolatielaag. Per constructie-element, bijvoorbeeld het isolatiemateriaal of de bakstenen, spreken we van een Rd-waarde. Als u alle Rd-waardes optelt komt u uit op de Rc-waarde. Veel bedrijven informeren over de Rc-waarde van een constructie, maar eigenlijk is het beter om de Rd-waarde te vergelijken. De Rd-waarde verschilt per type isolatiemateriaal en de dikte van het aangebrachte isolatiemateriaal. Hoe hoger de Rd-waarde van het materiaal hoe minder warmte er wegstroomt.

Wanneer u kiest voor een voorzetwand met regelwerk dan ben je vrijer in materiaalkeuze. Het frame zorgt ervoor dat je gipsplaten kan bevestigen voor verdere afwerking. Het isolatiemateriaal heeft alleen de functie van isolatie. Daardoor kunt u ook isolatiedekens of ander flexibel materiaal gebruiken zoals steenwol, glaswol, hennep, vlas of houtvezel.

Isolatiewaarde

Als u weet wat voor isolatiemateriaal en type wandsysteem u gaat gebruiken dan is de volgende vraag: welke isolatiewaarde wilt u realiseren? Dit bepaalt namelijk de dikte van de constructie en de hoogte van de energiebesparing. Daarbij is het belangrijk om met een schuin oog naar de toekomst te kijken. Oftewel, u wilt er niet na een paar jaar achter komen dat u net wat meer isolatiemateriaal had kunnen toepassen om aan de huidige isolatie-eisen te voldoen. Hieronder een handig overzicht van de huidige en toekomstige isolatienormen voor huizen in Nederland.

Niveau van isolatie Minimale isolatiewaarde muur (Rc-waarde)
Slecht geïsoleerd (tot 1987) 0,85 – 1,3
Matig geïsoleerd (1988-1990) 2,0
Goed geïsoleerd (1991-2015) 2,5 – 3,5
Zeer goed geïsoleerd (2016) 4,5
Energieneutraal* 5-6
Passiefhuis** 6-8

* De daadwerkelijke eisen voor energieneutrale bouw (BENG-norm) worden 1 juli 2020 verwacht.
** De passiefhuis norm is niet vastgelegd met isolatiewaarden. Dit zijn veel voorkomende isolatiewaarden voor een passiefhuis. Deze normen zijn over het algemeen strenger dan de energieneutrale normen.

Dikte van isolatiemateriaal

In bovenstaande tabel ziet u waar de isolatienormen voor huizen naar toe gaat. Wat is een goede dikte van het isolatiemateriaal om aan de modernste isolatie-eisen te voldoen? En wat als u al spouwmuurisolatie toegepast heeft, welke invloed heeft dat dan?

Bij woningen van voor 1976 is er, afhankelijk van de spouwbreedte (2 tot 5cm), spouwmuurisolatie mogelijk met een isolatiewaarde (Rc-waarde) van 1,2 tot 2,1. Bij nieuwere huizen is de spouw iets breder omdat er al standaard isolatiemateriaal is aangebracht in de spouw. De spouw is dus breder en kan bij volledige opvulling een isolatiewaarde halen van 4,5. Dit laatste geldt voor een woning die gebouwd is voor 2013 en een luchtspouw heeft van 5cm breed. In dit uiterste geval is isolatie via de binnenkant van de muur wellicht niet meer nodig. Dit is echter een situatie die voor oudere woningen zeker niet geldt.

In onderstaand overzicht ziet u welke isolatiewaarde u kunt behalen per isolatiemateriaal, afhankelijk van de dikte van het materiaal.

Isolatiemateriaal Dikte (Rd-waarde 2) Dikte (Rd-waarde 3) Dikte (Rd-waarde 4) Dikte (Rd-waarde 6)
Vacuümisolatieplaat** 1,4cm 2,1cm 2,8cm 4,2cm
Aerogel** 2,7cm 4cm 5,3cm 8cm
Resol platen 4cm 6cm 8cm 12cm
PIR platen 4,5cm 7cm 9,5cm 14cm
Isolatiefolie 6cm 8,5cm 12cm 18cm
EPS platen* 7cm 10cm 13cm 19cm
Steenwol 7cm 11cm 14cm 21cm
Glaswol, Houtvezel, Vlas, Hennep, Steenwol 7cm 11cm 14cm 21cm

* Het gaat hierbij om de grijze variant waarbij grafiet in het materiaal is verwerkt. Grafiet zorgt voor een betere warmtereflectie.

** Als u weinig ruimte in huis wilt verliezen is het slim om voor een dun isolatiemateriaal met een hoge isolatiewaarde te kiezen. Voorbeelden zijn vacuümisolatieplaten of Aerogel (gebruikt in de ruimtevaartindustrie). Wel goed om te weten: de prijs van deze materialen ligt ook een stuk hoger, vaak wel 5 tot 10 maal de prijs die je betaalt voor PIR of Resol.

Afwerking

Voor de afwerking van een voorzetwand wordt in 99% van de gevallen een gipskartonplaat gebruikt. Gipsplaten zijn goedkoop en makkelijk te verwerken. Daarbij is het grote voordeel dat gipsplaten niet gevoelig zijn voor temperatuurverschillen waardoor afwerklagen zoals stucwerk niet scheurt. Alternatieven zijn houten multiplex, schroten (hout of plastic), Trespa of elk ander materiaal naar eigen smaak. Wanneer u hennep- of cellenbetonblokken gebruikt dan kun u daar, net als bij gipsplaten, direct een afwerklaag op aanbrengen.

Gebruikt u gipsplaten of hennep- of cellenbetonblokken, dan wilt u deze vaak nog afwerken met een stuc of leemlaag. Deze lagen afwerking kunt u ook op andere ondergronden aanbrengen. Let in dat geval wel op dat u als ondergrond een materiaal gebruikt die niet van vorm verandert door temperatuurschommelingen.

Een vakspecialist vinden

Het maken van voorzetwanden vraagt om een aannemer nodig die daar ervaring mee heeft. Belangrijk is dat de aannemer weet hoe er koudebruggen en vochtproblemen voorkomen worden. Belangrijk dus om niet zomaar met de eerste de beste aannemer in zee te gaan en deze aan het werk te zetten. Voor de afwerking van de muur heeft u vaak een stukadoor nodig die de muur met stucwerk of leem kan afwerken. Via het Regionaal Energieloket vindt u vindt u vakspecialisten bij u in de buurt