ventilatie

Wat is ventilatie?

Bent u benieuwd hoe u met goede ventilatie kunt besparen op uw energierekening en zorgt voor een gezond binnenklimaat? In dit verdiepende artikel wordt besproken wat ventilatie is, hoe het voor een gezond binnenklimaat zorgt, welke types er zijn en hoe deze voor besparing kunnen zorgen op uw energierekening.  

Ventilatie is de verversing van lucht in een woning of ruimte. Hierbij wordt ‘vuile’ lucht vervangen voor schone zuurstofrijke lucht. Het verversen van lucht kan op een passieve of actieve manier gebeuren. Passieve ventilatie gebeurt door bijvoorbeeld infiltratie door naden- en kieren, open ramen en roosters. Actieve ventilatie gebeurt viamechanische ventilatie, zoals een ventilatiebox, waarbij aanvoer en/of afvoer van lucht actief geregeld is. 

Bij een slecht geïsoleerde woning met veel naden en kieren komt er op een natuurlijke passieve manier frisse en schone lucht naar binnen. Als een woning goed wordt geïsoleerd en goede naad- en kierdichting wordt toegepast, gebeurt dat een stuk minder. Alleen door het openzetten van ramen of roosters kan nog passief lucht de woning in gehaald worden. Het actief verversen van lucht wordt dan een stuk belangrijker. Actieve ventilatie zorgt ervoor dat er verse lucht actief van buiten in de woning komt en dat vuile lucht actief uit de woning wordt afgevoerd. 

Waarom is goede ventilatie belangrijk? 

Ventilatie is essentieel voor een gezond binnenklimaat. In veel woningen in Nederland is het binnenklimaat ongezond doordat vocht en vuil in de lucht onvoldoende worden afgevoerd en onvoldoende zuurstof wordt aangevoerd. Dit kan leiden tot schimmelvorming en gezondheidsklachten zoals allergieën, irritatie van slijmvliezen, luchtwegproblemen en ogen. Daarnaast is een vochtig binnenklimaat erg geschikt voor huisstofmijten. 

Veel woningen blijken naast vocht en vuil ook te hoge concentraties schadelijke fijnstoffen en CO2 te hebben. Dit wordt vaak niet meteen opgemerkt. Door uw woning goed te ventileren zorgt u ervoor dat vuile en vochtige lucht de woning verlaat en er voldoende toevoer is van schone lucht. Hiermee zorgt u voor een gezond binnenklimaat en voorkomt u vochtproblemen in huis.

Lees meer over het belang van goede ventilatie in uw woning.

Welke soorten ventilatie zijn er? 

Er zijn verschillende manieren om lucht in een woning of ruimte te verversen door ventilatie. In het algemeen zijn er vier soorten ventilatie van woningen en ruimtes te onderscheiden. Vaak worden de verschillende types ingedeeld aan de hand van letters, namelijk A, B, C en D en soms zelfs E. Deze letters geven aan hoe er technische gezien geventileerd wordt. De vier varianten zijn: 

  • Natuurlijke ventilatie (A)
  • Mechanische ventilatie (B, C en C+)
  • Balansventilatie (D)
  • Mechanische ventilatie met warmtepomptechniek (E)

Ventilatiesysteem A, B, C, C+, D en E

Hieronder een toelichting op de verschillende ventilatiesystemen:

  • Systeem A: Bij systeem A wordt een woning op natuurlijke wijze passief geventileerd. Verse lucht komt de woning binnen via openslaande ramen en door kieren en naden in de muren, bij de kozijnen of het dak. Bijna alle woningen die voor 1980 zijn gebouwd ventileren op deze manier.
  • Systeem B: De afvoer van vuile lucht verloopt via ventilatieroosters maar de toevoer vindt actief plaats met behulp van mechanische ventilatie door ventilatoren. Doordat de verse lucht actief de woning wordt ingehaald, wordt de vuile lucht de woning uitgeduwd als het ware door de roosters. Ventilatie type B wordt nauwelijks toegepast in Nederlandse woningen.
  • Systeem C: Vuile lucht wordt actief afgevoerd door een mechanisch ventilatiesysteem uit de natte ruimtes. Dat zijn de badkamer, toilet en keuken. Door ventilatieroosters in de woonruimtes en aanvullend de woonkamer en eventueel de slaapkamers komt frisse lucht de woning binnen. Doordat de vuile lucht actief wordt afgezogen, wordt verse lucht als het ware naar binnen gezogen via de ventilatieroosters in de muren of raamkozijnen. Dit systeem is veel toegepast in woningen gebouwd tussen 1980 en 2000
  • Systeem C+: Mechanische ventilatie type C+ werkt hetzelfde als systeem C met als toevoeging dat het vraaggestuurd is. Met sensoren wordt bepaald wat de ventilatiebehoefte is van de woning door de luchtkwaliteit te meten. Hierdoor ventileert het systeem voldoende en alleen wanneer het nodig is. Dit systeem is daardoor energiezuiniger. 
  • Systeem D: Met een systeem D wordt zowel de aanvoer van verse als de afvoer van vuile lucht actief geregeld door een mechanisch systeem. Dat kan centraal of decentraal worden geregeld. Bij centraal gestuurde balansventilatie zijn in de woning in de badkamer, toilet, woonkamer, keuken en slaapkamers roosters voor zowel de af- en aanvoer van lucht. Dit type ventilatiesysteem wordt veel gebruikt in woningen die gebouwd zijn na 2000. Bij decentrale balansventilatie zit er per ruimte een ventilatiebox die de aanvoer en afvoer van lucht voor die specifieke woonruimte regelt. 
  • Systeem E: bij ventilatie type E wordt ventilatie met een warmtepomptechniek gecombineerd. Het werkt hetzelfde als ventilatie type C, alleen wordt uit de afgezogen lucht warmte teruggewonnen door een ventilatiewarmtepomp. De teruggewonnen warmte wordt gebruikt om water te verwarmen, wat vervolgens weer naar de ketel wordt getransporteerd. Zo is er minder energie nodig om water te verwarmen voor verwarming en/of sanitair gebruik. 

Meer informatie over de verschillende soorten ventilatie kunt u vinden in het artikel over de voordelen en nadelen van de verschillende type ventilatiesystemen.

Hoe beïnvloedt ventilatie uw energierekening?

Goed ventileren met een mechanisch systeem kost elektriciteit. Daarentegen helpt het op verschillende manieren om energie te besparen. Hieronder leest u welke invloed ventileren op uw energierekening heeft.  

  • Door vocht af te voeren wordt de lucht in huis droger. Droge lucht warmt sneller op dan vochtige lucht. Zo bespaart goed ventileren op uw stookkosten.
  • Met warmteterugwinning kunt u de koude verse lucht die het huis binnenkomt ‘voorverwarmen’ met de warmte die aanwezig is in de vuile afvoerlucht. Zo dalen  uw stookkosten.  
  • Door goed te ventileren voorkomt u vochtproblemen, zoals schimmel. Door het voorkomen van vochtproblemen bespaart u op lange termijn op kosten die u anders mogelijk kwijt was geweest aan het verhelpen van de vochtproblemen. 
  • Voor mechanische ventilatie (type B, C, C+, D en E) is elektriciteit nodig. Uw elektriciteitsrekening zal dus iets stijgen. Als u zonnepanelen op het dak kan plaatsen, kunt u dat bijvoorbeeld compenseren. 
  • Door ventilatie vraaggestuurd te maken, werkt de ventilatie alleen wanneer het nodig is. Dit zal besparen op de elektriciteitskosten.

Benieuwd welk type voor u het beste is? U leest het in het artikel over het kiezen van een geschikt ventilatiesysteem.