Warmtepomp koelen

Koelen met een warmtepomp

Verwarmen èn koelen met een warmtepomp? Met de meeste warmtepompen, uitgezonderd van de ventilatiewarmtepomp en warmtepompboiler, kunt u ook koelen. Hiermee verhoogt u in de zomer het comfort in huis. Er zijn twee verschillende manieren van koelen, actief en passief. Hoe een warmtepomp koelt heeft te maken met het gekozen systeem en wat voor type bron u gebruikt. We maken daarin een onderscheid tussen ‘passief’ en ‘actief’ koelen. Hieronder een tabel met de verschillende mogelijkheden per warmtepomp.

  Ventilatiewarmtepomp Warmtepompboiler Hybride buitenlucht Warmtepomp Buitenlucht Warmtepomp Bodem Warmtepomp Lucht-lucht Warmtepomp
Koelen Niet mogelijk Niet mogelijk Actief Actief Passief Actief
Investering* €1.100-€2.600 €2.500-€4.500 €2.500-€4.500 €6.000-€10.000 €15.000 – €20.000 €3.500-€5.500
Aardgasvrij Nee Nee Nee Ja Ja Nee
Subsidie Ja Ja Ja Ja Ja Nee
SCOP 4,5 2,8 4,5 4,2 5,0 4,2

* Een lucht-lucht warmtepomp die ook de gehele woning verwarmd is een stuk duurder. Denk daarbij aan een bedrag van €3.500 tot €5.500.

Wilt u meer weten over de verschillende soorten warmtepompen? Lees in deze artikelen meer over de buitenlucht warmtepomp en de bodem warmtepomp.

Passief koelen met een warmtepomp

Passief koelen betekent dat u enkel door het gebruik van de circulatiepomp, die zit in de warmtepomp, gebruik maakt van de kou die in de bodem of waterbron zit. De compressor, dit apparaat zit ook in de warmtepomp, die tijdens de wintermaanden gebruikt wordt om de warmte uit het water te halen heeft u hiervoor niet nodig. Daardoor wordt er weinig elektriciteit verbruikt tijdens het koelen. In veel gevallen is het zelfs aan te raden om passief te koelen zodat de bron op ‘temperatuur’ blijft. Het energieverbruik om te kunnen koelen met een passief systeem is vrij laag omdat er alleen water wordt rondgepompt zonder dat dit naar een lagere temperatuur afgekoeld hoeft te worden. Met een grond(water) en bodem warmtepompsysteem kunt u passief koelen.

Actief koelen met een warmtepomp

Actief koelen gebeurt door warme lucht om te zetten in koude lucht of koud water. Voor dit proces is de compressor in uw warmtepomp nodig en dat betekent een hoge vraag naar elektriciteit van de warmtepomp. Een compressor is namelijk een grote energieverbruiker. In principe is dit het ‘normale’ airconditioning proces. Met een lucht-water en lucht-lucht warmtepompsysteem kunt u alleen actief koelen.

Aanpassing nodig in huis of aan de warmtepomp?

Verwarmen èn koelen met warmtepomp is soms mogelijk met een aanpassing aan uw woning of de warmtepomp in uw woning. Zo kunt u een huis niet altijd koelen door middel van radiatoren en heeft u daar aangepaste radiatoren (lage temperatuur convectoren bijvoorbeeld) of vloerverwarming voor nodig.

Om te kunnen koelen met een buitenlucht warmtepomp heeft u vaak een extra module nodig die het mogelijk maakt dat de warmte- of koude-stroom in de warmtepomp omgedraaid wordt. Met een bodem warmtepomp is de koeloptie vrijwel altijd standaard meegenomen bij de installatie. 

Als u een hoog comfortniveau nastreeft dan wilt u misschien aparte koelleidingen door het plafond of de wand heen laten lopen. Koude lucht stijgt, in tegenstelling tot warme lucht, niet op maar daalt juist van boven naar beneden. Daarnaast kan een vloer behoorlijk koud aanvoelen als u in de zomer op blote voeten door het huis loopt.

Wat kost koelen met warmtepomp?

Er is een verschil tussen actief en passief koelen met een warmtepomp. Passief koelen betekent dat de compressor die nodig is om het water naar een hogere temperatuur te brengen niet aan hoeft te staan. Dit scheelt aanzienlijk in het elektriciteitsverbruik. Doordat het water uit de bron in temperatuur hetzelfde blijft wordt de afgiftetemperatuur van het warmtepompsysteem gelijk aan de bodemtemperatuur.

Actief koelen kan alleen door het proces van de warmtepomp om te draaien. Aangezien de buitenlucht als bron fungeert moet de lucht die aangezogen wordt naar een lagere temperatuur gebracht worden. Hiervoor moet de compressor aan het werk, dit leidt tot een aanzienlijk stroomverbruik.

Om de kosten voor passief en actief koelen van een huis uit te rekenen is er een voorbeeldwoning als uitgangspunt genomen. Een twee-onder-een-kap woning van 130m2 uit 2001, goed geïsoleerd en bestaand uit twee woonlagen. Koelen van de woning doen we in Nederland gemiddeld 400 uur per jaar.

Kosten passief koelen met warmtepomp

De temperatuur van een bodembron is gedurende het hele jaar redelijk stabiel, afhankelijk van de locatie schommelt de temperatuur tussen de 100 en 120 Celsius. Ideaal voor het gebruik van koeling. Het elektriciteitsverbruik voor het koelen met een bodem warmtepomp wordt voornamelijk veroorzaakt door (circulatie)waterpomp. De compressor van de warmtepomp, die veel elektriciteit verbruikt, wordt niet gebruikt. Dit betekent dat er een beperkte hoeveelheid energie nodig is om de woning te koelen. Vaak bestaat de warmtepomp uit twee circulatiepompen van 60 Watt per stuk. 400 uur x 120 Watt levert een totaal elektriciteitsverbruik op van 48 kWh per jaar. Dit komt neer op een bedrag van ongeveer €11 dat u per jaar aan energiekosten kwijt bent voor het koelen van uw woning. Dat is voordelig!

Kosten actief koelen met warmtepomp

Als u nu kijkt naar het koelen van een woning met een (hybride) buitenlucht of lucht-lucht warmtepomp dan wordt het een iets ander verhaal. Het belangrijkste verschil is dat u voor het koelen nu ook de compressor in de warmtepomp nodig heeft. De buitenlucht is namelijk warm en die moet eerst koud worden gemaakt. Hierdoor gaat het elektriciteitsverbruik flink omhoog. In plaats van 120 watt per uur gebruikt de warmtepomp ongeveer 1.200 watt per uur om de woning te kunnen koelen. Dit betekent dat u, 400 uur x 1,2 kW (koelvermogen warmtepomp), een elektriciteitsverbruik heeft van 480 kWh. Per jaar bent u dan rond de €110 kwijt voor het passief koelen van de woning.Ook voor het koelen heeft de warmtepomp een COP waarmee aangegeven wordt hoe efficiënt de warmtepomp koelt. Een COP van 3,5 voor het koelen van de woning is een veilig gemiddelde. Dat betekent een koelvermogen van 1,2 x 3,5 = 4,2 kW. 

Let op! Een lucht-lucht warmtepomp heeft voor elke aparte ruimte een aparte binnenunit nodig. Wilt u dus de woonkamer én meerdere slaapkamers verwarmen/koelen dan heeft u meerdere binnenunits nodig.

‘Verplicht’ koelen met warmtepomp

Met een warmtepomp die gebruikt maakt van een grondwaterbron of een bodembron is het verstandig om gebruik te maken van het koelvermogen. Ook in het geval u niet thuis bent is het goed om te blijven koelen. In het geval van een grondwater bron is dit zelfs verplicht aangezien de koude en warme bron in evenwicht gehouden moeten worden om een vergunning te krijgen voor de aanleg van een bron.

Wanneer u koelt haalt u de kou uit de bodem of waterbron en stopt u tegelijkertijd warmte terug. Hiermee warmt de bron op naar een hogere temperatuur en zal de warmtepomp efficiënter werken wanneer u deze weer gaat gebruiken om uw woning mee te verwarmen. Een warmere bron betekent immers een hogere COP.

Wilt u een warmtepomp aanschaffen om uw woning mee te verwarmen en koelen? Vraag via het Regionaal Energieloket vrijblijvend offertes voor warmtepompen op bij installateurs in uw buurt.